'Đừng quá hồ hởi với dòng vốn dịch chuyển mới'

Thứ Ba, 02/06/2020, 09:30 GMT+7

Dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang có xu hướng dịch chuyển vào Việt Nam sau đại dịch Covid-19. Nhưng theo các chuyên gia kinh tế, dòng vốn giờ đã khác trước, phân tán hơn và bộc lộ nhiều rủi ro.

Ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng Ban nghiên cứu tổng hợp, Viện Nghiên cứu, quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng: “Đừng quá hồ hởi với dòng vốn dịch chuyển mới”.
 
Phát biểu tại một hội thảo diễn ra ngày 1-6 ở Hà Nội, ông Dương cho rằng dòng vốn FDI đang có xu hướng dịch chuyển vào Việt Nam mạnh hơn dưới tác động của đại dịch Covid 19. Các nhà đầu tư trước đây còn lăn tăn, lưỡng lự khi dịch chuyển nhà máy từ Trung Quốc sang Việt Nam, thì nay đã nhanh hơn, quyết đoán hơn.
 
Bất chấp Covid 19, dòng vốn FDI chảy vào Việt Nam vẫn tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2019. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI), tính từ đầu năm đến ngày 20-5 vừa qua, cả nước có 1.212 dự án FDI mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, tổng vốn đăng ký đạt 7,44 tỉ đô la Mỹ, tăng 15,2% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm ngoái.
 
Tương tự, cùng thời gian trên về vốn FDI điều chỉnh, cả nước có 436 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư, dù giảm 13,7% so với cùng kỳ, tổng vốn đăng ký tăng thêm đạt trên 3,45 tỉ đô la, tăng 31,4% so với cùng kỳ.
 
Thực tế, ông Dương cho hay, xu hướng dịch chuyển vốn FDI khỏi Trung Quốc đã xuất hiện từ những năm 2010 khi các tập đoàn đa quốc gia áp dụng chiến lược Trung Quốc + 1 nhằm giảm thiểu rủi ro khi đặt chuỗi cung ứng vào một thị trường. Hơn nữa, tốc độ tăng trưởng tại Trung Quốc có dấu hiệu giảm nhiệt, chi phí sản xuất tại Trung  Quốc đã không còn rẻ nữa cũng là động lực khiến nhà đầu tư cân nhắc rời quốc gia này.
 
Xu hướng dịch chuyển trở nên rõ ràng hơn vào năm 2018, thời điểm nổ ra thương chiến Mỹ - Trung.
 
Việt Nam trở nên hấp dẫn các nhà đầu tư hơn sau đại dịch bởi khả năng kiểm soát dịch của chính phủ. Hơn nữa, hơn 16 hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia, đặc biệt là FTA với EU càng giúp Việt Nam nằm trong danh sách điểm đến yêu thích của nhà đầu tư ngoại.
 
Dù vậy, theo ông Dương, sự đứt gãy chuỗi giá trị tại Trung Quốc sau đại dịch vừa qua đã khiến các nhà đầu tư cẩn trọng hơn và điều này sẽ làm thay đổi cấu trúc chuỗi giá trị.
 
“Bài học về sự phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc cũng buộc họ không phụ thuộc vào các nước khác. Vì vậy, giả sử họ có sang Việt Nam thì có lẽ cũng chỉ  một phần” ông Dương nói. “Tư duy (quản lý - PV) cũng phải thay đổi để mình làm thế nào tiếp cận cái mình mong muốn”.
 
Trong cuộc trao đổi gần đây, ông Eugene Lim, Chủ tịch Taxise Asia LLC (WTS Taxise) tại Singapore, cho hay, các công ty đa quốc gia sẽ phải suy nghĩ về mô hình chuỗi cung ứng tập trung, hiệu quả, tiết kiệm chi phí sang mô hình phân tán, giảm thiểu rủi ro nhưng vẫn phải đảm bảo chi phí, lợi nhuận và sức cạnh tranh.
 
Trong thời gian tới, ông Eugene Lim cho rằng, các công ty thay vì đặt nhà máy lớn, tập trung tại Trung Quốc, sẽ tìm kiếm và xây dựng nhiều nhà máy nhỏ tại những nơi gần thị trường tiêu thụ chính.
 
Các nhà máy cũng sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất như in 3D, trí tuệ nhân tạo AI, blockchain nhằm duy trì khả năng cạnh tranh mà không phải tăng quy mô sản xuất.
 
“Căng thẳng thương mại, cân bằng cán cân kinh tế hướng tới các thị trường mới nổi là động lực buộc các công ty áp dụng chiến lược chuỗi cung ứng Trung Quốc + 1 hoặc không Trung Quốc", ông Eugene Lim nói.
 
Ông Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế, nguyên Phó Viện trưởng Viện CIEM cho rằng, thời hậu Covid-19 đang kích hoạt xu hướng chính trị hóa kinh tế tăng cao.
 
“Minh chứng là qua xung đột Mỹ - Trung, xu hướng rút các doanh nghiệp về nước hoặc xu hướng bảo hộ công nghiệp gia tăng", ông Thành nói.
 
Ông Thành, đồng thời là Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, thế giới đang thay đổi nhanh, bất định; Dòng đầu tư đang dịch chuyển, nên nếu không chủ động là Việt Nam không nắm, không tận dụng được.
 
Vừa qua, Việt Nam đã thành lập tổ công tác về thu hút FDI. “Chúng ta phải chuyển từ thế bị động, dọn ổ cho họ, sang thế  chủ động, tăng tốc cùng với cải thiện chính mình để mời gọi, săn họ vào”, ông Thành nói.
 
Vũ Dung
Theo TBKTSG