VEPR: Rủi ro vĩ mô có nguy cơ xuất hiện nhiều hơn

Thứ Sáu, 29/05/2015, 09:06 GMT+7

Rủi ro vòng xoáy lạm phát – tỷ giá mới đang chờ chực năm 2016 do hàng loạt các cân đối lớn bị đe dọa phá vỡ, theo báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2015 do Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội công bố ngày 28-5.

Chủ biên báo cáo, tiến sĩ Nguyễn Đức Thành, Giám đốc VEPR nói: “Các cân đối vĩ mô hiện nay có thể bị phá vỡ trong năm 2016 và tạo ra một vòng xoáy lạm phát - tỷ giá mới”.

Ông nói thêm, cách sử dụng phương tiện tài trợ cho thâm hụt cao bất thường của năm 2015 sẽ quyết định cân đối vĩ mô của năm 2016.

Báo cáo cảnh báo rủi ro vĩ mô sẽ xuất hiện nhiều hơn trong năm 2016 mà nguyên do là vì chính phủ phải theo đuổi chính sách tài trợ thâm hụt ngân sách trong bối cảnh chi lớn.

Ông Thành nói, thâm hụt ngân sách là một vấn đề của năm 2015 và có thể kéo dài sang 2016. Điều này phản ánh cấu trúc của nền kinh tế và chất lượng quản trị của chính quyền trung ương và các cấp.

"Chính phủ sẽ gặp khó khăn hơn trong việc huy động nguồn tài trợ thâm hụt ngân sách. Nếu quốc hội không có sự thỏa hiệp cần thiết trong định mức về lượng trái phiếu phát hành hoặc trần nợ công, chính phủ có thể bị đẩy vào tình thế phải tìm kiếm nguồn tài trợ tạm thời từ Ngân hàng Nhà nước dưới nhiều hình thức, và xét cho cùng có bản chất tiền tệ nhiều hơn là tài khóa", báo cáo nêu.

Báo cáo cho rằng nếu chính phủ quá chú trọng tới bù đắp thâm hụt ngân sách, những ràng buộc về kỷ luật tiền tệ lẫn tài khóa có nguy cơ bị phá vỡ, tạo một tiền lệ xấu. Tác động tức thời của các chính sách này là sự xói mòn niềm tin của thị trường vào cả chính sách tiền tệ và mức độ minh bạch tài khóa.

Ông Thành lấy ví dụ, nếu chính phủ sử dụng dự trữ ngoại hối để tài trợ cho thâm hụt ngân sách (kể cả dưới hình thức tạm ứng) thì vẫn gây ra những phản ứng (niềm tin) đối với chính sách tiền tệ và tài khóa.

Báo cáo khẳng định xu hướng lên giá của tiền đồng kể từ năm 2011. Theo báo cáo, cuối năm 2013, đồng Việt Nam được định giá cao hơn 7-11% so với mức cân bằng. Đáng chú ý đây cũng là mức lệch tỷ giá cao nhất so với các nước trong khu vực.Ngoại trừ Phillipines, Việt Nam là nước duy nhất có đồng nội tệ được định giá cao trong giai đoạn 2012-2013.

“Tỷ giá là vấn đề của hiện tại và cần có sự điều chỉnh để phù hợp với thực tế diễn biến của thị trường tiền tệ thế giới”, ông nói.

Tính tổn thương của hệ thống ngân hàng, khả năng chịu đựng cú sốc mạnh là thấp, tính bất trắc trong sức khỏe thực sự của từng ngân hàng.

Ông Thành gợi ý, các ngành sản xuất, chế biến xuất khẩu cần được thị trường hóa nhiều hơn nữa để tăng sức cạnh tranh, phát huy sức mạnh của khu vực doanh nghiệp trong ngành.

Điển hành như ngành lúa gạo, cần nới lỏng các điều kiện xuất khẩu, tăng cường vai trò của các nhân tố nội sinh (hệ thống doanh nghiệp xay xát) làm nền tảng cho các liên kết dọc trong ngành, xây dựng năng lực cạnh tranh cho ngành.

Ông Thành cho rằng, lợi ích tham gia TPP đối với Việt Nam là tích cực và mang tính nền tảng, tác động đến cấu trúc nền kinh tế thông qua ảnh hưởng khác nhau giữa các ngành và lĩnh vực.

Tuy nhiên, ông nói, lợi ích từ TPP sẽ lớn hơn nếu gỡ bỏ ràng buộc lên các yếu tố sản xuất căn bản như vốn, lao động, đất đai và quan hệ mật thiết tới cải cách hành chính và cải cách thể chế.

Báo cáo dự báo, theo kịch bản thấp, tăng trưởng GDP sẽ đạt khoảng 6,1%, và theo kịch bản cao, tăng trưởng GDP cũng đạt mức 6,3% năm 2016.

Cũng theo hai kịch bản này, lạm phát tăng khoảng 1,9% đến 3,2% năm 2016. “Kinh tế đang hồi phục dần dần từ năm 2013, nhưng tăng trưởng không ở mức cao”, ông Thành nói.

Tư Hoàng
Theo TBKTSG